Molenstraat – Lochem

Historie van de Molenstraat in Lochem

De Molenstraat in Lochem rond 1915. Start en eindpunt van de stadswandeling Lochem van Daily-inDe Molenstraat 16 in Lochem is een historische stadsboerderij, onderdeel van de stadswandeling Lochem van Daily-inDe Molenstraat voert in de Middeleeuwen naar de watermolens aan de Berkel. In de loop van de achttiende en negentiende eeuw wordt dit een winkelstraat en dat is het nog steeds.

In deze straat bevinden zich diverse winkelpuien uit 1900-1915 in Jugendstil en Art Deco, bijvoorbeeld de nummers 3, 14 en 24. Het pand op nummer 16 maakt deel uit van een stadsboerderij. Het linkerdeel bezit een laat negentiende-eeuwse winkelpui. Onder de houten panelen bevindt zich een antieke automatiek.

Molenstraat 13 in Lochem met jugendstil gevel, onderdeel van de stadswandeling Lochem van Daily-inDe Molenstraat is één van de historische hoofdstructuren in de middeleeuwse kern van Lochem. De straat maakt deel uit van het stelsel doorgaande landwegen, op de kruising waarvan in de vroege middeleeuwen de nederzetting Lochem moet zijn ontstaan.

Bij de kruising van de doorgaande handelsroutes werd al rond 900 een houten kerkje gebouwd. De 14de eeuw bracht veel voorspoed. Niet alleen kreeg Lochem marktrechten, een teken van de groeiende economische betekenis, in 1330 werd de naar het westen toe sterk uitgebreide stad ommuurd. In dezelfde eeuw werd de oude Gudulakerk uitgebouwd tot een opvallende gotische kruisbasiliek.

Molenstraat rond 1980. Deze oude panden zijn inmiddels vervangen. Onderdeel van de stadswandeling Lochem van Daily-inEén van de oude handelswegen was de weg van Zutphen naar Westfalen. Het vermoeden bestaat, dat deze oorspronkelijk liep via de Smeestraat, ’t Ei en het Hoogestraatje. Aan het einde van de 13de eeuw werd aan de Berkel een watermolencomplex gebouwd. Om deze vanuit het hart van Lochem gemakkelijk te kunnen bereiken werd de Molenstraat aangelegd, die al gauw de functie van doorgaande structuur overnam van het Hoogestraatje. In de vorm en richting van de percelen in dit deel van de Lochemse binnenstad was deze ontwikkeling tot ver in de 20ste eeuw nog afleesbaar. Helaas is door vergaande sloop van het merendeel van de historische bebouwing in de Molenstraat en het Hoogestraatje ook de oude, in wezen nog middeleeuwse verkavelingsstructuur verloren gegaan. 

Toen Lochem in 1330 werd ommuurd was de Molenstraat al een zo belangrijke hoofdstraat geworden, dat bij de toegang een stadspoort werd gebouwd. De bebouwing aan de Molenstraat Als we de oudste stadsplattegronden van Lochem mogen geloven kende de Molenstraat al in de 16de eeuw een intensieve, op de straat gerichte bebouwing. Langs de straat vestigden zich in de middeleeuwen handeldrijvende kleinstedelijke burgers en stadsboeren, veelal in eenvoudige vakwerkhuizen met houten topgevels.

Als gevolg van de grote stadsbrand van 1615 zijn van de middeleeuwse huizen in Lochem nauwelijks restanten behouden gebleven. De verwoestende gevolgen van de brand doen vermoeden, dat een groot deel van de Lochemse huizen geheel in hout was opgetrokken. Het betrof vakwerkhuizen met eikenhouten gebint- en kapconstructies en met stro gedekte daken. De vakken in de vakwerkgevels waren opgevuld met vlechtwerk, dat aan de buitenzijde met leem was afgestreken. Slechts een handvol voorname huizen, de kerk, het stadhuis, de kloosters en de stadsmuren waren in baksteen opgetrokken. Ook na de stadsbrand bleef dit beeld voortbestaan. Tot ver in de 18de eeuw werd het stadsbeeld bepaald door vakwerkhuizen met houten topgevels, hier en daar afgewisseld door een geheel bakstenen huis.  

In de loop van de 18de eeuw kwam het versteningsproces, mede door regelgeving van de stedelijke overheid, op gang. Oude en nieuwe vakwerkconstructies werden van stenen vullingen voorzien; soms werden de oude voorhuizen verhoogd met een verdieping en nieuw opgetrokken in baksteen, terwijl de lagere achterhuizen hun oorspronkelijke constructies behielden. Ook verrezen er nieuwe, geheel in steen opgetrokken huizen. Wat bleef waren de smalle diepe bouwkavels en de nauwe gangen tussen de huizen, de zogenaamde osendrops. In deze smalle druipgangen werd het regenwater opgevangen, afkomstig van de daken, die vroeger nog geen goten bezaten. Ook hadden ze de functie van brandgang. De bredere osendrops dienden ook als gang naar de achtererven.

Locatie

Molenstraat
7241 AE LOCHEM

Meer historische foto's met beschrijving op: https://nl.pinterest.com/dailyinhans/molenstraat-in-lochem/

Onderdeel van de Stadswandeling Lochem

Deze stadswandeling van 1,8 kilometer start en eindigt bij Daily-in, Molenstraat 12 te Lochem.

Deze stadswandeling van 1,8 kilometer start en eindigt bij Daily-in, Molenstraat 12 te Lochem.

De "kleine landstad" Lochem, kreeg in 1233 haar stadrechten. De grachten, de kerk en het stratenplan dateren uit de Middeleeuwen. Een kleine stadswandeling is de moeite waard en zeker bij avond is hier en daar in het centrum een klein beetje van de middeleeuwse sfeer te proeven.

Download hier een (printbare) pdf van stadswandeling_Lochem

Gewoon lekker eten bij Daily-in

Veel wandelaars hebben de lekker-eten-route naar Daily-in Lochem ook al gevonden. Als start of afsluiting van een wandeling is het gewoon heerlijk eten bij Daily-in. Probeer onze betaalbare schotels en mooie maaltijdsalades, dat is "kunst op je bord - die je niet verwacht". Je vindt Daily-in in hartje centrum Lochem, achter de grote Gudula-kerk, aan de Molenstraat 12. Bekijk hier de routeplanner en parkeermogelijkheden bij Daily-in.